Ауыл шаруашылық ғылымының кандидаты

ҒЖБМ ҚР қауымдастырылған профессоры (доцент)

1. Жоғарғы. Целиноградтық аул шаруашылық институты (1972), ғылыми-зоотехник
2. ауыл шаруашылық ғылымдарының кандидаты.(2010). КАЗАТУ им. С. Сейфуллина 06.02.01- Мал өсіру, генетика, селекция және ауыл шаруашылық малдарын көбейту мамандығы бойынша

50 жыл

«Жылқы шаруашылығы, қымыз және ет өндіру технологиясы», «Әлемдік мал шаруашылығының генофондын пайдалануы», «Кинология негіздері», «Тұкым сынау және тұкым аудандастыру».

159 аса ғылыми статьялары жазылған
Tang C, Yang B, Dawulietihan G, Xue L, Liu S, Yalimaimaiti Y, Wang Q, Yang N, Sun X, Wang Y, Wumaier A, Khizat S, Assanbayev T, Kozhanov Z, Attokurov K, Obdunov E, Li H, Reheman A, Zhou X, Aizimu W, Iskhan K and Muhatai G (2025) The genetic diversity and population structure of native horse breeds in Xinjiang, China. Front. Genet. 16:1439312. https://doi.org/10.3389/fgene.2025.1439312
Rzabayev, T. Sh., Assanbayev, T. Sh., Rzabayev, S., Bazargaliyev, A., & Rzabayev, K. S. (2022). Linebreeding as a system of stock breeding to improve the productive qualities of horses of the Kushum breed. Reproduction in Domestic Animals, 2022;57:1584–1592. https://doi.org/10.1111/rda.14235
Wang, Y., Tang, C., Xue, P., Yang, N., Sun, X., Serik, K., Assanbayer, T., Shamekova, M., Kozhanov, Z., Sapakhova, Z., Khurramovich, J. K., Zhou, X., Kairat, I., & Muhatai, G. (2025). Identification of Genetic Relationships and Group Structure Analysis of Yanqi Horses. Genes, 16(3), 294. https://doi.org/10.3390/genes16030294
Rzabayev T, Assanbayev T, Rzabayev S, Arsyutin N and Rzabayev K, 2024. Breeding methods and results of creating “Mamyr-Aktobe” intra-breed type of meat and dairy productivity of Kushum horse breed of Aktobe population. International Journal of Veterinary Science 13(5): 586-591. https://doi.org/10.47278/journal.ijvs/2024.136
Toishimanov, M., Zhanten, O., Kanat, R., Beishova, I., Ulyanov, V., Assanbayev, T., Sharapatov, T., Daurov, D., Daurova, A., Sapakhova, Z., Nametov, A., & Shamekova, M. (2025). The Effects of the Lactation Period, Mare Age, and Foaling on the Chemical and Physical Composition of Milk from Kazakh Mares Kept Under Natural Pasture Conditions. Animals, 15(12), 1817. https://doi.org/10.3390/ani15121817
Assanbayev, T.; Akilzhanov, R.; Sharapatov, T.; Bektayev, R.; Samatkyzy, D.; Karabayev, D.; Gabdulkayum, A.; Daniyarov, A.; Rakhimova, S.; Kozhamkulov, U.; Sarbassov, D.; Akilzhanova, A.; Kairov, U. Whole genome sequencing and de novo genome assembly of the Kazakh native horse Zhabe. Frontiers in Genetics 2024, 15, 1466382. https://doi.org/10.3389/fgene.2024.1466382
Sharapatov, T., Sadvakassov, S., Mukhinov, K., Mukhinov, Y., Yerzhanov, N., & Assanbayev, T. (2025). The impact of climatic conditions on the behavioral activity and productivity of herd horses. Journal of Animal Behaviour and Biometeorology, 13(3), 2025026. https://doi.org/10.31893/jabb.2025026
Sharapatov, T. S., Assanbayev, T. Sh., Shauyenov, S. K., Bugno-Poniewierska, M., & Pieszka, M. (2025). Milk productivity of Kazakh mare types Jabe and Novoaltay-Kazakh in the steppe zone of the North-East of Kazakhstan. Rocznik Naukowy Zootechniki, 52(1), 61–70. https://doi.org/10.58146/dzv4-n837
Akimbekov A.R., Uskenov R.B., Iskhan K.Zh., Assanbayev T.Sh., Sharapatov T.S., Baimukanov D.A. Creation of Smart Farms in the Herd Horse Breeding of Kazakhstan (Results of using Trackers). OnLine Journal of Biological Sciences, 2023, 23(1): 44–49. https://doi.org/10.3844/ojbsci.2023.44.49
Kablybekova, D., Assanbayev, T. S., Kassymbekova, S., & Kantanen, J. (2024). Genetic studies and breed diversity of Kazakh native horses: A comprehensive review. Advancements in Life Sciences, 11(1), 18–27. Published online February 25, 2024.
Sharapatov T., Assanbayev T., Shauyenov S., Aubakirov K., Iskhan K. Increasing the milk productivity of Kazakh jabe horses. Brazilian Journal of Biology, 2023, 83: e277915. https://doi.org/10.1590/1519-6984.277915
Assanbayev, T., Shaikenova, K., Shauyenov, S., Yerzhanov, N., Ibrayev, D., Omarova, K., Sadenova, M., Mukhametzharova, I., Doldasheva, G., Ibraeva, A., & Sharapatov, T. (2025). Seasonal behavioral characteristics and meat productivity of Altai Mountain goats in the Northeastern region of Kazakhstan. Journal of Animal Behaviour and Biometeorology, 13(2), 2025015. https://doi.org/10.31893/jabb.2025015Kazhgaliyev, N., Nurgulsim, K., Gabbassov, M., Makhanbetova, A., Zhanabayev, A., Terlikbayev, A., Assanbayev, T., Toishimanov, M., & Sharapatov, T. (2026). Gene-Polymorphism Effects on Growth Efficiency in the Kalmyk Breed of Central Asia. Genes, 17(1), 1. https://doi.org/10.3390/genes17010001
Kazhgaliyev, N. Z., Titanov, Z., Ateikhan, B., Sharapatov, T. S., Gabbassov, M. B., Seiteuov, T. K., Burambayeva, N. B., & Temirzhanova, A. A. (2023). Maternal instinct of imported meat direction cattle and ethology of their calves. Journal of Animal Behaviour and Biometeorology, 11(3), 2023019. https://doi.org/10.31893/jabb.23019

Облыстағы ғылыми-зерттеу жұмыстары болып, аймақтағы табынмен жайылатын жылқылардың шаруашылықтары жатады. Новоалтай тұқымымен шағылысытыру арқылы жергілікті табындағы жылқылардың ет және сүт өнімділіктерін көтеру үшін зерттеу жұмыстары жүргізілді."Ақжар-Өндіріс" ЖШС-де жоғары өнім беретін жәбе типінің қазақ тұқымды айғырларының жаңа үш іздері салынды.
Екібастұз ауданы «Тұрар» ШҚ-дағы жылқылардың сүт және ет өнімділігін жетілдіруде жергілікті табын жылқыларын новоалтай тұқымымен шағылыстыру жолымен зерттеулер жүргізілді.
Также на базе ТОО «Акжар Өндіріс» ведется работа по улучшению шерстно-пуховых качеств и живой массы коз местной казахской популяции путем вливания крови чистопородных горноалтайских коз, с дальнейшим созданием новых линий и казахского шерстно-пухового типа коз.

13 оқулықты және оқу құралдарын жеке және қосымша авторлармен шығарды, бұның ішінде 1 оқулық және 1 оқу құралы ҚР ОБМ РОК ұсынысымен шығарылды, 3 монография жеке және қосымша авторлармен, сондай-ақ жылқы тұқымын, түр-түсін қысқаша сипаттайтын альбом, жылқының тісі арқылы жасын анықтайтын альбом-макет шығарылды.
Агрофирма ТОО «Акжар Өндірісінің» төңірегінде, асыл тұқымды горноалтай ешкісін өсіретін ферма ашылды, жәбе типті қазақ жылқы типін өсіретін жылық зауытын құрды.
Қазақстан Республикасының Әділет Министрлігімен үш аталық із құрудағы және бестау зауыттық типіндегі қазақ тұқымы жылқысында жәбе типін құрудағы селекциялық жетістігі үшін 4 авторлық патенті №№ 568, 565; 566; 567 және 4 авторлық куәлік №№ 2674; 2681; 2688;2695 алды.
Оқуға және өндіріске енгізген 17 ғылми жұмыстары бар.
12 КУӘЛІК (ЭЕМ бағдарламасы үшін – электронды оқу құралдлары) №№ 2170; 901; 1111; 620; 1379; 1378; 900; 1110; 1892; 619; 2018; 1380 Қазақстан Республикасының Әділет Министрлігімен объектігі мүліктік құқығы бар авторлық құқық алды.
3 КУӘЛІК (ғылыми шығармашылығы) №№ 1142; 1143; 1144 Қазақстан Республикасының Әділет Министрлігімен объектігі мүліктік құқығы бар авторлық құқық алды.
Әкімнің құрмет грамотасымен «Көп жылғы қажырлы еңбегі және аймақтың әлеуметтік экономикалық дамуына айтарлықтай үлес қосқаны үшін» марапатталды.
«Үздік аға оқытушы» номинация бойынша «Үздік оқытушы» конкурсының лауреаты дипломымен марапатталды.
Ғылым мен өндірістегі қажырлы қызметі үшін Май ауданының әкімінің алғыс хатымен марапатталды.
Университет ректоры мен факультет жетекшісінің алығыс хаты.
«Қазақстан ғалымдары» қоғамдастығының мүшесі. Persona Grata ученые Казахстана. Медаль №0718
Ақпараттандырудың халықаралық академиясының нақты мүшесі, МАИН академигі. 2014.

А1-105

1207

asanbaev.tolegen.shonaevich@teachers.tou.edu.kz